Thực trạng thời gian vừa qua, các vụ án, vụ việc có dấu hiệu phạm tội lừa đảo trên không gian mạng có diễn biến vô cùng phức tạp, gia tăng cả về số lượng cũng như phương thức, thủ đoạn phạm tội. Công an xã An Khánh thống kê được khoảng 20 loại phương thức, thủ đoạn phổ biến mà các đối tượng đã sử dụng để chiếm đoạt tiền thành công của người bị hại. Các vụ việc này đã ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của nhân dân. Rất nhiều người, gia đình đã trở thành nạn nhân của các đối tượng này. Điều này trở nên phổ biến, không chỉ hầu như mà là trên địa bàn xã, tỉnh mà tất cả các tỉnh, thành thuộc lãnh thổ nước ta đều có người bị hại của loại tội phạm này. Về các loại phương thức, thủ đoạn cụ thể của các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng, trang thông tin điện tử Công an xã An Khánh tổng hợp được như sau:

I. Các phương thức lừa đảo phổ biến hiện nay:

1. Giả danh cơ quan thực thi pháp luật thông báo vi phạm, sau đó yêu cầu gửi tiền vào số tài khoản chúng cung cấp để bảo đảm; nếu không sẽ bị bắt giữ. Thậm chí, chúng gửi các ảnh quyết định, lệnh bắt giả đến người bị hại để đe doạ sẽ bắt giữ.
2. Bẫy tình trên mạng xã hội: Giả làm quân nhân, doanh nhân người nước ngoài làm quen tán tỉnh, sau đó gửi quà có giá trị về Việt Nam và giả làm hải quan, an ninh sân bay yêu cầu đóng phí nhận hàng.
3. Thủ đoạn chuyển tiền làm từ thiện: Đóng vai người nước ngoài muốn gửi tiền về Việt Nam làm từ thiện, bạn sẽ đóng từ thiện hộ và được nhận 20 – 30%, sau đó đối tượng khác giả hải quan, an ninh sân bay yêu cầu đóng phí nhận tiền.
4. Lừa đảo mua bán hàng trực tuyến: Gửi link thanh toán giả mạo để chiếm đoạt tiền đặt cọc khi đặt hàng. Đề nghị bà con không thực hiện việc chuyển khoản tiền đặt cọc trừ khi quen biết rõ với người bán hoặc những cửa hàng uy tín. Còn lại thì cứ giao hàng, thanh toán tiền.
5. Giả nhân viên ngân hàng nâng cấp app ngân hàng, nâng cấp sim 4G, cung cấp các đường link giả để nạn nhân cung cấp mật khẩu, đối tượng đăng nhập và chiếm đoạt.
6. Lừa đảo qua hình thức báo trúng thưởng, giả danh nhân viên ngân hàng, công ty tài chính, công ty mạng viễn thông báo trúng thưởng quà giá trị cao (xe máy, sổ tiết kiệm), yêu cầu đóng thuế, phí…
7. Chiếm quyền sử dụng tài khoản Facebook, giả tài khoản Zalo, sau đó nhắn tin cho người nhà, người thân của nạn nhân để vay tiền, nhờ chuyển tiền hộ.
8. Giao việc làm thêm tại nhà, các công việc đơn giản như lắp ráp bút bi, vòng hạt… muốn nhận việc thì phải đóng tiền cọc hàng; sau khi nhận tiền thì cắt liên lạc.
9. Mạo danh ngân hàng, công ty tài chính lừa nạn nhân vay tiền; thủ tục đơn giản, dễ dàng, yêu cầu đóng phí bảo đảm, sau đó chiếm đoạt.
10. Mạo danh công ty bảo hiểm xã hội thông báo nợ tiền bảo hiểm hoặc trục lợi quỹ BHXH, yêu cầu đóng phí không sẽ báo Công an – gần như tương tự với việc giả danh các cơ quan pháp luật.
11. Chuyển tiền nhầm để ép vay; sau khi liên hệ yêu cầu nạn nhân trả vào tài khoản khác một thời gian, thì yêu cầu đóng lãi; nếu không sẽ kiện ra tòa hoặc quấy rối. Nếu không trả thì sẽ đăng bài bóc phốt hoặc đe doạ kiện vì sử dụng trái phép tài sản. Nên khi nhận được tiền, đề nghị chúng ta nên báo các cơ quan chức năng.
12. Lập sàn giao dịch tiền ảo, các loại đầu tư tài chính, quảng cáo về lợi nhuận đầu tư để thu hút người chơi. Nhà đầu tư sẽ chuyển tiền vào tài khoản của chúng và nhờ chúng đặt lệnh hộ, không phải làm gì cả, sau đó chiếm đoạt.
13. Lừa đảo cho số đánh đề hoặc cho kèo cá độ bóng đá; để nhận được số kết quả, người chơi phải đóng phí; thua thì mất phí, được thì phải chia hoa hồng cho chúng.
14. Tuyển cộng tác viên làm nhiệm vụ tại nhà cho các chợ thương mại điện tử như Shopee, Lazada. Sau đó yêu cầu người bị hại thực hiện việc chuyển tiền các đơn hàng để ăn phần trăm từ ít đến nhiều, sau đó chiếm đoạt.
15. Giả danh cán bộ nhà mạng viễn thông, cục văn thư thông báo nợ cước giống như bảo hiểm.
16. Giả danh cán bộ xử phạt giao thông sau đó kiểm tra phát hiện thêm các sai phạm - chuyển cơ quan điều tra, giống như thủ đoạn giả danh các cơ quan pháp luật.
17. Các đối tượng thu mua nợ xấu gọi điện, khủng bố đòi nợ người nhà, làm phiền, phát tán hình ảnh thông tin bôi nhọ… Tuy không phải lừa đảo nhưng cách thức tương tự.
18. Lừa đảo thông qua hoạt động mua bán hàng trên mạng. (phần lớn đối tượng trong nước) đơn hàng nhỏ, ví dụ đối tượng đặt hàng bên giá cao, sau đó chào bán bên mua hàng giá rẻ, báo người giao hàng giao đến cơ sở mua. Khi đến bên mua thì người mua chuyển tiền cho người đứng ra liên lạc. Các cơ sở bán hàng nên hết sức chú ý điều này.
19. Lừa đảo qua hình thức nhận hàng thanh toán hộ. Cái này Công an quận Kiến An đã triệt phá một vụ án cách đây vài năm. Đối tượng đặt hàng (ăn uống giá trị cao) sau đó nhờ cửa hàng nhận hộ tiền rượu hay thực phẩm đặc biệt, lát đến ăn sẽ thanh toán cả. Sau đó cho người mang đồ giả đến cửa hàng bán với giá cao.
20. Lừa đảo thông qua mua bán các loại hàng hóa bất hợp pháp để chiếm đoạt tiền cọc. Ví dụ như vũ khí, tiền giả, giấy tờ giả. Căn cứ vào nhu cầu của nạn nhân, cần mua những đồ vật trên. Các đối tượng yêu cầu cọc hoặc nhận hàng không được xem. Một là mất tiền cọc, hai là nhận được hàng không phải hàng hóa đã đặt mua. Nhưng vì đồ vật mua bán này bất hợp pháp và không có giá trị quá lớn nên hầu hết người bị hại đều không trình báo cơ quan chức năng.

Trên đây là những phương thức, thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng trong thời gian gần đây.

II. Các biện pháp phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng phổ biến gồm:

1. Bảo vệ thông tin cá nhân: Không công khai các thông tin như ngày tháng năm sinh, số chứng minh nhân dân, căn cước công dân, số điện thoại, số tài khoản ngân hàng… trên mạng xã hội để tránh bị các đối tượng lợi dụng khai thác, sử dụng vào mục đích lừa đảo. Cần chọn lọc thông tin trước khi chia sẻ công khai trên mạng xã hội.
2. Kiểm tra và cập nhật: Thường xuyên kiểm tra và cập nhật các tính năng bảo mật, quyền riêng tư trên các tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội. Cần bảo mật tuyệt đối thông tin các tài khoản trên, bao gồm: tên đăng nhập, mật khẩu, mã xác thực (OTP) hoặc số thẻ tín dụng… Không cung cấp cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào khi chưa xác định được danh tính.
3. Cẩn trọng xác minh: Đối với các tin nhắn qua mạng xã hội vay tiền, cần trực tiếp gọi điện thoại để xác nhận kỹ thông tin trước khi chuyển tiền.
4. Tìm hiểu kỹ thông tin khi kết bạn: Tìm hiểu kỹ thông tin khi kết bạn với những người lạ trên mạng xã hội, đặc biệt là những người hứa hẹn cho tặng số tiền, tài sản lớn hoặc quà có giá trị lớn.
5. Trình báo tại cơ quan Công an nơi gần nhất: Khi nhận được cuộc gọi tự xưng là cán bộ các cơ quan nhà nước, đặc biệt là lực lượng Công an, để thông báo đe dọa mình có liên quan đến vụ án, vụ việc, cần liên lạc ngay với cơ quan Công an nơi gần nhất để trình báo.
6. Cẩn trọng khi thực hiện các giao dịch: Không truy cập các đường link trong tin nhắn hay email lạ không rõ nguồn gốc, không thực hiện giao dịch theo yêu cầu của các đối tượng lạ khi nhận được điện thoại, tin nhắn có nội dung liên quan đến giao dịch ngân hàng. Không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, số tài khoản ngân hàng…
7. Cẩn trọng trước lời mời chào hấp dẫn: Không nên nghe và làm theo những lời hướng dẫn, giới thiệu, dụ dỗ về cách thức kiếm tiền dễ dàng… Đặc biệt không nghe theo lời các đối tượng chuyển tiền vào tài khoản chỉ định. Cảnh giác trước các thông tin thông báo nhận thưởng qua mạng, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền để nhận thưởng.
8. Cẩn trọng khi cài ứng dụng, phần mềm: Không cài đặt trên điện thoại, máy tính các ứng dụng chưa được xác thực. Khi phát hiện SIM điện thoại bị vô hiệu hóa, cần liên hệ ngay nhà mạng để yêu cầu hỗ trợ, xác minh. Nếu bị mất điện thoại, cần nhanh chóng báo cho nhà mạng để khóa SIM kịp thời.
9. Quản lý đăng ký tài khoản ngân hàng: Không mở, cho thuê, bán tài khoản ngân hàng cho người khác. Khi phát hiện đối tượng có hành vi mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng cần báo ngay cho cơ quan Công an nơi gần nhất.
10. Cẩn trọng đối với các website, ứng dụng giả mạo: Tuyệt đối không truy cập website, ứng dụng trong tin nhắn nhận được, trang web có nội dung không rõ ràng, giả mạo dịch vụ chuyển tiền quốc tế, trang web ngân hàng.

Đề nghị bà con lưu ý: Tuyệt đối không cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng, thông tin cá nhân. Không chuyển tiền cho bất kỳ ai chưa biết rõ về họ. Cơ quan nhà nước tuyệt đối không làm việc qua điện thoại; nếu cần sẽ mời đến làm việc trực tiếp tại trụ sở. Khi người thân, quen hỏi mượn tiền, vay tiền phải xác nhận chính xác và chuyển đến tài khoản chính chủ. Đa số các cách kiếm tiền dễ dàng được chào mời trên mạng xã hội hoặc qua điện thoại đều là “lừa đảo”. Cần hết sức cảnh giác. Không tham gia việc vay tiền qua app. Không kết bạn làm quen với người lạ, người nước ngoài; cảnh giác khi đối tượng báo gửi quà hay vật phẩm, không chuyển khoản bất kỳ khoản chi phí nào để nhận quà tặng. Không đăng nhập vào đường link lạ gửi qua mạng xã hội, qua điện thoại.

Đề nghị các cơ quan, đơn vị và hộ gia đình thông báo phương thức, thủ đoạn hoạt động trên đến người thân, bạn bè; đồng thời khi phát hiện các thông tin hoặc các dấu hiệu liên quan đến các đối tượng có biểu hiện hoạt động lừa đảo, hãy báo ngay cho trực ban Công an xã An Khánh theo số điện thoại: 0788232113