Tuyên truyền thực hiện Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em; công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em
1. Tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em theo tinh thần Chỉ thị số 28-CT/TW của Bộ Chính trị
Ngày 25/12/2023, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 28-CT/TW về tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Đây là văn bản có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng đối với thế hệ trẻ, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, gia đình và toàn xã hội trong việc bảo đảm cho trẻ em được phát triển toàn diện.
2458.pdf
Chỉ thị số 28-231792.doc
Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hành động của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội đối với công tác trẻ em; xác định chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em là nhiệm vụ có tính chiến lược, lâu dài, là trách nhiệm của mỗi gia đình, cơ quan, tổ chức và toàn xã hội.
Một trong những nội dung quan trọng được đặt ra là phải bảo đảm cho trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh, thân thiện; được chăm sóc sức khỏe, học tập, vui chơi, giải trí và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần, đạo đức và các kỹ năng xã hội.
Chỉ thị yêu cầu quan tâm hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về trẻ em; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; bảo đảm nguồn lực thực hiện các chương trình, chính sách về chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em. Đồng thời, tăng cường phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi bạo lực, xâm hại, mua bán, bóc lột, bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em; quan tâm hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em nghèo, trẻ em khuyết tật và trẻ em có nguy cơ bị tổn thương.
Đặc biệt, Chỉ thị đặt ra yêu cầu phát huy vai trò của gia đình trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ em; xây dựng môi trường gia đình an toàn, yêu thương, bình đẳng, không có bạo lực. Cha mẹ, người chăm sóc trẻ em cần được trang bị kiến thức, kỹ năng nuôi dạy con, tôn trọng đặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi và sự phát triển của trẻ; không sử dụng các biện pháp giáo dục mang tính bạo lực, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc gây tổn thương tinh thần cho trẻ.
Đối với nhà trường, cần chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ; xây dựng trường học an toàn, thân thiện, không có bạo lực và phân biệt đối xử. Đối với cộng đồng, cần phát huy trách nhiệm trong việc phát hiện, thông tin, phối hợp xử lý các vụ việc liên quan đến trẻ em; đồng thời tạo điều kiện để trẻ em được tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi và sinh hoạt cộng đồng.
Tinh thần xuyên suốt của Chỉ thị số 28-CT/TW là đặt trẻ em ở vị trí trung tâm của các chính sách và hoạt động chăm sóc, giáo dục, bảo vệ; bảo đảm mọi trẻ em đều có cơ hội phát triển bình đẳng, không để trẻ em nào bị bỏ lại phía sau.
2. Triển khai chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em giai đoạn 2026 - 2030 theo quyết định số 1792/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ.
1792-604265.pdf
Tiếp nối tinh thần Chỉ thị số 28-CT/TW, ngày 16/9/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1792/QĐ-TTg về Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em giai đoạn 2026–2030.
Đây là chương trình có ý nghĩa thiết thực, nhằm tạo môi trường thuận lợi để trẻ em được tham gia thực chất, bình đẳng, an toàn và có trách nhiệm vào những vấn đề liên quan đến trẻ em; từng bước thay đổi nhận thức, phương pháp tiếp cận trong công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em theo hướng lấy trẻ em làm trung tâm.
Chương trình xác định rõ: Trẻ em không chỉ là đối tượng được chăm sóc, giáo dục và bảo vệ mà còn là chủ thể có quyền được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng, được tham gia đóng góp vào quá trình xây dựng, thực hiện các chính sách, chương trình, kế hoạch và những quyết định liên quan trực tiếp đến bản thân các em.
Theo đó, việc tham gia của trẻ em phải được thực hiện phù hợp với độ tuổi, mức độ trưởng thành, khả năng nhận thức và điều kiện thực tế; bảo đảm không ép buộc, không hình thức, không làm ảnh hưởng đến việc học tập, sinh hoạt và sự an toàn của trẻ.
Chương trình đặt ra những mục tiêu cụ thể đến năm 2030, trong đó đáng chú ý:
Phấn đấu 100% chương trình, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội về trẻ em hoặc có liên quan đến trẻ em được tham vấn, lấy ý kiến trẻ em hoặc tổ chức đại diện tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em.
100% tỉnh, thành phố xây dựng, hướng dẫn và triển khai mô hình quyền tham gia của trẻ em do trẻ em khởi xướng và thực hiện.
Có 90% trẻ em từ đủ 6 tuổi trở lên được trang bị kiến thức, kỹ năng tham gia phù hợp với độ tuổi; 80% trẻ em được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng trong gia đình, cơ sở giáo dục, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em và cơ sở trợ giúp xã hội.
Phấn đấu 50% trẻ em từ đủ 11 tuổi trở lên được tham gia ít nhất một mô hình quyền tham gia của trẻ em.
100% người làm công tác trẻ em, cán bộ Đoàn, Đội, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, giáo viên và 70% cha mẹ, người chăm sóc trẻ em được truyền thông, nâng cao năng lực về kiến thức, kỹ năng, phương pháp và mô hình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em.
Đặc biệt, 100% ý kiến, nguyện vọng của trẻ em tại Diễn đàn trẻ em quốc gia, Phiên họp giả định Quốc hội trẻ em và ít nhất 70% ý kiến, nguyện vọng của trẻ em tại Hội đồng trẻ em, Diễn đàn trẻ em cấp tỉnh, cấp xã và các diễn đàn trẻ em khác phải được lắng nghe, tiếp nhận, xem xét, giải quyết và phản hồi đầy đủ, kịp thời, khách quan, trung thực.
Để thực hiện những mục tiêu trên, Chương trình tập trung vào các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất, nâng cao nhận thức, kiến thức và kỹ năng thực hiện quyền tham gia của trẻ em cho các cơ quan, tổ chức, gia đình, nhà trường, cộng đồng và chính bản thân trẻ em. Đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức phù hợp; tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ năng lắng nghe, tiếp nhận và phản hồi ý kiến của trẻ em; giúp trẻ em hiểu rõ quyền, trách nhiệm và cách thức tham gia các vấn đề liên quan đến mình.
Thứ hai, duy trì, phát triển và nâng cao chất lượng các mô hình có sự tham gia của trẻ em. Trong đó, chú trọng các mô hình như: Diễn đàn trẻ em; Hội đồng trẻ em; Câu lạc bộ quyền trẻ em; Phiên họp giả định Quốc hội trẻ em; Phiên họp giả định Hội đồng nhân dân trẻ em; đối thoại học đường; nhóm gia đình đồng hành cùng trẻ em; các chương trình, hoạt động do trẻ em khởi xướng và thực hiện.
Đây là những hình thức giúp trẻ em có cơ hội trao đổi, thảo luận, nêu lên những vấn đề mà các em quan tâm như: điều kiện học tập, vui chơi, giải trí; tình trạng bạo lực học đường; an toàn giao thông; phòng, chống đuối nước; bảo vệ môi trường; sử dụng Internet an toàn và những vấn đề khác liên quan đến quyền, lợi ích của trẻ em.
Thứ ba, tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương, tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức xã hội trong việc tạo điều kiện để trẻ em tham gia. Các hoạt động phải được tổ chức thiết thực, phù hợp với từng nhóm tuổi, điều kiện kinh tế - xã hội và đặc điểm văn hóa của địa phương.
Thứ tư, tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện các chính sách, pháp luật và mô hình về quyền tham gia của trẻ em; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, thiếu trách nhiệm trong việc tiếp nhận, giải quyết ý kiến, kiến nghị của trẻ em; đồng thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích trong công tác này.
Một điểm mới rất đáng chú ý của Chương trình là không dừng lại ở việc tổ chức cho trẻ em phát biểu, nêu ý kiến mà còn yêu cầu các cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm phải tiếp nhận, xem xét, giải quyết và phản hồi những ý kiến đó. Như vậy, tiếng nói của trẻ em phải được chuyển hóa thành những hành động và kết quả cụ thể, thiết thực.
3. Triển khai các Kế hoạch của UBND tỉnh Thái Nguyên về thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em
Cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Chương trình của Chính phủ, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Kế hoạch số 469/KH-UBND và Kế hoạch số 470/KH-UBND ngày 17/10/2026 nhằm tổ chức triển khai các nhiệm vụ về thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em trên địa bàn tỉnh.
Việc ban hành các kế hoạch thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm của tỉnh trong việc cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp về quyền trẻ em; đồng thời tạo cơ sở để các cấp, các ngành, địa phương tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo đó, công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh, bảo đảm các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các chương trình, kế hoạch của tỉnh về trẻ em được phổ biến rộng rãi đến cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, các bậc phụ huynh, giáo viên và toàn thể Nhân dân.
Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc phổ biến các quy định pháp luật mà cần giúp người dân hiểu rõ quyền được tham gia của trẻ em trong thực tế cuộc sống; từ đó thay đổi cách ứng xử, phương pháp giáo dục và chăm sóc trẻ em trong gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Đối với cấp cơ sở, cần quan tâm tạo điều kiện để trẻ em được tham gia các hoạt động phù hợp tại địa phương; tổ chức các buổi sinh hoạt, giao lưu, diễn đàn, tọa đàm, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và các sân chơi bổ ích. Thông qua đó, khuyến khích trẻ em mạnh dạn chia sẻ suy nghĩ, nguyện vọng, đề xuất những vấn đề mà các em quan tâm.
Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, trường học, tổ chức đoàn thể và các xóm trong việc nắm bắt tình hình trẻ em; phát hiện những vấn đề phát sinh, những nguy cơ ảnh hưởng đến sự an toàn và quyền lợi của trẻ để có biện pháp hỗ trợ, giải quyết kịp thời.
Đặc biệt, cần quan tâm đến việc tiếp nhận ý kiến của trẻ em thông qua các hình thức phù hợp như: trao đổi trực tiếp, hộp thư góp ý, sinh hoạt lớp, sinh hoạt Đội, diễn đàn trẻ em, các buổi đối thoại giữa trẻ em với đại diện chính quyền, nhà trường và các tổ chức đoàn thể.
Mỗi ý kiến của trẻ em cần được lắng nghe với thái độ tôn trọng, nghiêm túc; những nội dung thuộc thẩm quyền phải được xem xét, giải quyết, những vấn đề vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, chuyển đến cơ quan có trách nhiệm và thông tin lại kết quả cho trẻ em biết.
Bên cạnh đó, cần lồng ghép tuyên truyền quyền tham gia của trẻ em với công tác chăm sóc sức khỏe, giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống; phòng, chống bạo lực, xâm hại, tai nạn, thương tích, đuối nước và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Việc triển khai các kế hoạch của tỉnh phải gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị, địa phương; có sự phối hợp thường xuyên, đồng bộ, bảo đảm các hoạt động được thực hiện thực chất, tránh hình thức, lãng phí và phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của trẻ em.
4. Trách nhiệm của gia dình, nhà trường và toàn xã hội trong thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em.
Để các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và kế hoạch của tỉnh thực sự đi vào cuộc sống, mỗi gia đình, nhà trường và người dân cần nhận thức đầy đủ rằng: bảo đảm quyền tham gia của trẻ em bắt đầu từ những việc làm gần gũi, thiết thực nhất trong cuộc sống hằng ngày.
Đối với các bậc cha mẹ và người chăm sóc trẻ em, hãy dành thời gian trò chuyện, lắng nghe và tôn trọng suy nghĩ của con em mình. Khi trẻ có ý kiến về việc học tập, vui chơi, sinh hoạt gia đình hoặc những vấn đề liên quan đến bản thân, cha mẹ cần kiên nhẫn lắng nghe, giải thích và cùng trẻ tìm ra giải pháp phù hợp. Không nên áp đặt suy nghĩ của người lớn, coi nhẹ ý kiến của trẻ hoặc sử dụng đòn roi, lời nói xúc phạm để giáo dục trẻ.
Đối với các thầy giáo, cô giáo, cần khuyến khích học sinh chủ động phát biểu, trao đổi, đóng góp ý kiến trong học tập và các hoạt động tập thể; xây dựng môi trường học đường dân chủ, thân thiện, tôn trọng sự khác biệt; kịp thời tiếp nhận và giải quyết những phản ánh của học sinh về bạo lực học đường, bắt nạt, phân biệt đối xử và các hành vi vi phạm quyền trẻ em.
Đối với tổ chức Đoàn Thanh niên, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và các tổ chức đoàn thể, cần tăng cường tổ chức các hoạt động sinh hoạt, giao lưu, diễn đàn, câu lạc bộ, sân chơi kỹ năng; khuyến khích trẻ em tham gia đề xuất, xây dựng và tổ chức các hoạt động phù hợp với sở thích, năng lực và nguyện vọng của mình.
Đối với mỗi người dân, cần nâng cao trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và thông tin kịp thời những hành vi xâm hại, bạo lực, bỏ mặc, bóc lột trẻ em; không thờ ơ, im lặng trước những hành vi gây tổn hại đến trẻ em. Đồng thời, tích cực tham gia xây dựng khu dân cư an toàn, thân thiện, tạo điều kiện để trẻ em được vui chơi, học tập và phát triển lành mạnh.
Đối với bản thân trẻ em, các em cần chủ động tìm hiểu quyền và bổn phận của mình; mạnh dạn bày tỏ ý kiến, nguyện vọng với cha mẹ, thầy cô giáo và những người có trách nhiệm; tích cực tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội phù hợp với lứa tuổi; biết tôn trọng ý kiến của người khác, có tinh thần đoàn kết, giúp đỡ bạn bè và có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng.
Mỗi người lớn hãy thực sự trở thành người đồng hành, người bảo vệ và người lắng nghe trẻ em. Hãy để trẻ em được nói lên tiếng nói của mình, được tham gia vào những quyết định phù hợp và được chứng kiến ý kiến chính đáng của mình được quan tâm, giải quyết.
Đó chính là cách thiết thực nhất để thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách về quyền trẻ em, góp phần xây dựng thế hệ tương lai khỏe mạnh, tự tin, có tri thức, kỹ năng và trách nhiệm với xã hội./.