Triển khai thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo chủ trương của Đảng, chính sách của nhà nước
Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, có vai trò quyết định đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc. Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng đó, Đảng ta luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết quan trọng nhằm đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, xây dựng nền giáo dục phát triển toàn diện, hiện đại, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.
2458-894189.pdf
Trong đó, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI và Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị là những văn bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, định hướng chiến lược cho sự nghiệp đổi mới giáo dục và đào tạo. Cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Kế hoạch số 472/KH-UBND ngày 22/10/2026 về triển khai thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh.
1. Nghị quyết số 29-NQ/TW: Xác định những định hướng chiến lược trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo
Nghi-quyet-29-ve-doi-moi-can-ban-GDDT_93edd.doc
Ngày 04/11/2013, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Nghị quyết xác định rõ quan điểm chỉ đạo: Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân; đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển, được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết, từ quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách và các điều kiện bảo đảm thực hiện. Quá trình đổi mới phải được tiến hành đồng bộ, từ sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục, sự tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; thực hiện ở tất cả các bậc học, ngành học.
Một trong những nội dung quan trọng nhất của Nghị quyết là chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Giáo dục phải gắn với thực tiễn cuộc sống, bảo đảm học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.
Nghị quyết đề ra mục tiêu tổng quát là tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của Nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện, phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả.
Để thực hiện mục tiêu trên, Nghị quyết số 29-NQ/TW xác định chín nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:
Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đối với đổi mới giáo dục và đào tạo. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và toàn xã hội về vai trò, tầm quan trọng của giáo dục; đổi mới công tác quản lý, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo. Chú trọng đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học; tăng cường thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn; coi trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, lối sống, kỹ năng sống và ý thức công dân.
Thứ ba, đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo. Bảo đảm đánh giá trung thực, khách quan, thực chất năng lực của người học; kết hợp đánh giá quá trình với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; giảm áp lực, tốn kém nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và độ tin cậy.
Thứ tư, hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập. Đẩy mạnh phân luồng học sinh sau trung học cơ sở, định hướng nghề nghiệp ở trung học phổ thông; tạo điều kiện để mọi người dân có cơ hội học tập thường xuyên, học tập suốt đời.
Thứ năm, đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo.
Thứ sáu, phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới. Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hóa trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm; nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm của đội ngũ nhà giáo.
Thứ bảy, đổi mới chính sách, cơ chế tài chính và huy động sự tham gia đóng góp của toàn xã hội đối với phát triển giáo dục và đào tạo. Bảo đảm nguồn lực đầu tư, tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học; thực hiện công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Thứ tám, nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ, đặc biệt là khoa học giáo dục và khoa học quản lý. Tăng cường gắn kết giữa đào tạo với nghiên cứu khoa học, sản xuất và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ chín, chủ động hội nhập và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo. Tiếp thu có chọn lọc những thành tựu giáo dục tiên tiến trên thế giới, phù hợp với điều kiện thực tiễn và yêu cầu phát triển của Việt Nam.
2. Kết luận số 91-KL/TW: Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới
Ngày 12/8/2024, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 91-KL/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI.
Kết luận số 91-KL/TW khẳng định những kết quả quan trọng đạt được sau hơn 10 năm triển khai Nghị quyết số 29-NQ/TW, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, bất cập cần tập trung khắc phục.
Trong đó, việc thể chế hóa một số nội dung của Nghị quyết thành chính sách, pháp luật còn chậm; triển khai chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới còn gặp khó khăn; liên thông giữa các cấp học, trình độ đào tạo và phân luồng học sinh sau trung học cơ sở còn bất cập. Giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học chưa thực sự gắn kết chặt chẽ với thị trường lao động; cơ cấu, số lượng và chất lượng đội ngũ nhà giáo ở một số địa phương chưa đồng đều; cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tại một số nơi còn thiếu.
Trước yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, thích ứng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Kết luận số 91-KL/TW nhấn mạnh các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:
Một là, nâng cao nhận thức, tăng cường trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và người đứng đầu. Tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân; xác định đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, cần được ưu tiên trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Tăng cường công tác tuyên truyền, tạo sự thống nhất về nhận thức, đồng thuận và ủng hộ của Nhân dân.
Hai là, tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về giáo dục và đào tạo. Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định còn bất cập; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình; tăng quyền tự chủ và phát huy dân chủ trong các cơ sở giáo dục.
Ba là, tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục theo hướng hiện đại, thiết thực, hiệu quả. Chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, lý tưởng, truyền thống văn hóa, lịch sử dân tộc; phát triển năng lực tư duy sáng tạo, kỹ năng thực hành, kỹ năng sống và khả năng thích ứng của người học. Đẩy mạnh giáo dục STEM, ngoại ngữ, tin học và giáo dục hướng nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong thời kỳ mới.
Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo. Phát triển giáo dục số, giáo dục thông minh, giáo dục cá nhân hóa và giáo dục thích ứng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo; phát triển nền tảng dạy và học trực tuyến, học liệu mở; trang bị cho học sinh, sinh viên các kỹ năng cần thiết để học tập, làm việc hiệu quả, an toàn trong môi trường số. Khuyến khích phát triển các mô hình trường học số, trường học thông minh, trường học hạnh phúc.
Năm là, phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Rà soát, sắp xếp mạng lưới trường, lớp học phù hợp với điều kiện thực tế; ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, nhất là tại vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp học.
Sáu là, xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, bảo đảm chất lượng. Tiếp tục chuẩn hóa, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; có chính sách tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đãi ngộ và trọng dụng nhân tài; phát huy tinh thần trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp, sự sáng tạo và tâm huyết của đội ngũ nhà giáo.
Bảy là, bảo đảm nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất cho phát triển giáo dục và đào tạo. Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý tài chính, ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước cho giáo dục; đẩy mạnh xã hội hóa, huy động hiệu quả các nguồn lực hợp pháp trong xã hội; thực hiện chương trình kiên cố hóa trường lớp, xóa phòng học tạm, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, bảo đảm điều kiện dạy và học.
Tám là, nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn. Tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chú trọng các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ và những lĩnh vực mới; tăng cường nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, hợp tác quốc tế, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, giáo dục và đào tạo Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực châu Á; đến năm 2045 đạt trình độ tiên tiến của thế giới. Đây là định hướng chiến lược quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong xây dựng nền giáo dục Việt Nam phát triển toàn diện, hiện đại và hội nhập.
3. Kế hoạch số 472/KH-UBND ngày 22/10/2026 của UBND tỉnh Thái Nguyên: Cụ thể hóa các chủ trương, nhiệm vụ đổi mới giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh
Nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Kế hoạch số 472/KH-UBND ngày 22/10/2026 về triển khai thực hiện nhiệm vụ này trên địa bàn tỉnh.
Kế hoạch là cơ sở để các sở, ban, ngành, địa phương và các cơ sở giáo dục trong tỉnh tổ chức quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đã được xác định tại Nghị quyết số 29-NQ/TW và Kết luận số 91-KL/TW; bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa chủ trương của Trung ương với quá trình tổ chức thực hiện tại địa phương.
Việc triển khai Kế hoạch số 472/KH-UBND đặt ra yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tế để chủ động tổ chức thực hiện; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu; tăng cường phối hợp giữa các ngành, các cấp và các cơ sở giáo dục trong thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo.
Trong đó, cần chú trọng các nội dung: nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, cán bộ, đảng viên và Nhân dân về đổi mới giáo dục; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; thực hiện công bằng trong tiếp cận giáo dục; phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội trong chăm lo sự nghiệp giáo dục.
Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai; phát hiện, biểu dương và nhân rộng những mô hình hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả, những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
4. Trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, nhà trường, gia đình và Nhân dân trong thực hiện đổi mới giáo dục và đào tạo
Để các chủ trương, định hướng của Nghị quyết số 29-NQ/TW, Kết luận số 91-KL/TW và Kế hoạch số 472/KH-UBND thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đồng hành, ủng hộ của toàn xã hội.
Đối với cấp ủy, chính quyền địa phương, cần tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, đưa nhiệm vụ phát triển giáo dục và đào tạo vào chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; phối hợp chặt chẽ với ngành Giáo dục trong quản lý, nâng cao chất lượng dạy và học; quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Đối với các cơ sở giáo dục, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên cần chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số; chú trọng giáo dục đạo đức, nhân cách, kỹ năng sống, phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh; xây dựng môi trường học tập dân chủ, kỷ cương, thân thiện.
Đối với các bậc phụ huynh, cần nâng cao trách nhiệm trong phối hợp với nhà trường quản lý, giáo dục con em; quan tâm việc học tập, rèn luyện của học sinh; tạo điều kiện để trẻ em được đến trường, được học tập và phát triển toàn diện; chủ động phòng ngừa bạo lực học đường, các hành vi xâm hại, vi phạm pháp luật liên quan đến trẻ em.
Đối với các tổ chức đoàn thể và toàn thể Nhân dân, cần tích cực tham gia công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập; phát huy truyền thống hiếu học, quan tâm hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn; chung tay xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền, phát hiện, giới thiệu, biểu dương và nhân rộng các mô hình mới, cách làm hiệu quả, điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Đặc biệt, chú trọng lan tỏa những tấm gương nhà giáo tận tụy, sáng tạo, hết lòng vì học sinh; những học sinh vượt khó vươn lên trong học tập; các mô hình khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập và những sáng kiến thiết thực góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là sự nghiệp lâu dài, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, sự kiên trì, đồng bộ trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi nhà giáo, mỗi bậc phụ huynh và mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, phát huy trách nhiệm, tích cực tham gia bằng những hành động cụ thể, thiết thực.
Với sự quan tâm lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự nỗ lực của ngành Giáo dục và sự chung tay của toàn xã hội, việc triển khai hiệu quả Nghị quyết số 29-NQ/TW, Kết luận số 91-KL/TW và Kế hoạch số 472/KH-UBND sẽ góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng giáo dục và đào tạo, xây dựng thế hệ công dân có tri thức, đạo đức, năng lực và khát vọng cống hiến, đáp ứng yêu cầu phát triển quê hương, đất nước trong giai đoạn mới./.